Meer nodig voor de ontwikkeling van Haagse uitkeringsgerechtigden

Er is meer nodig voor uitkeringsgerechtigden dan hen te begeleiden naar regulier werk. Uit de gesprekken die de gemeente Den Haag voerde met ruim 18.000 Hagenaars die langdurig bijstand ontvangen blijkt dat werk slechts voor 10% haalbaar is op korte termijn. Voor de overige 90% is het van belang problemen op verschillende leefgebieden, zoals taal, fysieke en mentale gezondheid, weg te nemen voordat zij naar regulier werk kunnen of kunnen participeren. Deze bevindingen vragen om een andere aanpak om iedereen mee te kunnen laten doen in de samenleving.

In het eindrapport van het Werkoffensief +500, het programma om jaarlijks 500 mensen extra vanuit de bijstand aan een baan te helpen, wordt naast de resultaten een aantal aanbevelingen gedaan voor hoe de gemeente kansengelijkheid kan bevorderen voor de mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. “Werk is natuurlijk veel meer dan alleen een inkomen verdienen. Werk geeft voldoening, zelfvertrouwen, een netwerk en de maatschappelijke participatie van de deelnemers”, zegt Arjen Kapteijns, wethouder Sociale Zaken en Werk. “Maar ook degenen die (nog) niet naar werk kunnen, moeten de kans krijgen om zichzelf te ontwikkelen. Voor henzelf én voor de stad.”

Resultaten
Het doel van de gemeente is om jaarlijks in totaal 4.500 mensen naar school of werk te begeleiden, van wie 3.100 personen uitstromen uit de bijstand. In 2019 is de doelstelling gehaald. Door de coronapandemie, de complexiteit van de uitdagingen van de doelgroep en de mismatch op de arbeidsmarkt is de uitstroomambitie vanaf 2020 onder druk komen te staan. “Mensen die heel lang niet hebben deelgenomen aan het arbeidsproces zijn vaak nog niet in staat van de ene op de andere dag weer ‘gewoon’ aan het werk te gaan. We hebben als stad echter wel de gezamenlijke verantwoordelijkheid om mensen weer mee te laten doen. Een belangrijke eerste stap is dat zij de kans krijgen werkervaring op te doen”, zegt wethouder Kapteijns. Door tijdens de coronapandemie direct maatregelen te treffen en met creatieve oplossingen te komen, heeft de gemeente in 2020 toch nog 87 procent van de uitstroomdoelstelling gehaald en in 2021 84 procent. 

Daarnaast is de instroom in de bijstand fors afgenomen. De instroom is voor een deel beperkt met de instrumenten die zijn ingezet in het kader van de heroriëntatie TOZO, de inzet van het Regionaal Mobiliteitsteam en vanuit de samenwerking met uitzendbureaus via het zogeheten Werkloket. Mede hierdoor ligt het uitkeringsbestand op het laagste niveau sinds 2014. Eind 2018 lag het aantal bijstandsuitkeringen op 25.114. Dit is gedaald naar 23.441 eind december 2021. 

Aanbevelingen
Naar aanleiding van de bevindingen is het van belang de groep uitkeringsgerechtigden goed in beeld te houden en te weten hoe het met ze gaat, wat ze kunnen én willen. Voor degenen die (op termijn) wél naar werk kunnen is het aan te bevelen om samen met werkgevers nog meer in te zetten op het creëren van werk dat past bij de mogelijkheden van de mensen. Ook voor wie werk (nog) geen haalbaar perspectief is beveelt het rapport persoonlijkere benadering en uitbreiding van de dienstverlening aan. De dienstverlening zou beter op elkaar aan moeten sluiten, zodat bijvoorbeeld een brug van participatie naar re-integratie wordt geslagen. Iedereen een werkkans blijft het belangrijkste doel, maar meedoen naar maximaal vermogen is minstens zo belangrijk, zodat de overgang van participatie naar re-integratie voor een deel van de mensen makkelijker wordt.

Vooruitblik
Wethouder Kapteijns ziet drie richtinggevende thema’s als vervolg op de bevindingen van het Werkoffensief +500 om iedereen naar vermogen mee te laten doen in de samenleving:

• Kijk naar wat mensen verder helpt en welke maatschappelijke baten meedoen oplevert, zonder dat dit direct een (fulltime) baan hoeft te zijn.
• Speel samen met werkgevers en andere lokale betrokkenen dusdanig in op de krapte op de arbeidsmarkt zodat deze aansluit op de (on)mogelijkheden van de uitkeringsgerechtigden.
• Lobby voor instrumenten en financiering die maatschappelijk participeren mogelijk maken.

Over het Werkoffensief +500
Het Werkoffensief +500 is in 2019 van start gegaan met als doel om in deze collegeperiode jaarlijks 500 mensen vanuit de bijstand aan een baan of opleiding te helpen, bovenop de reguliere opgave. Dat is goed voor de mensen zelf, goed voor werkgevers en in financieel en sociaal opzicht goed voor de stad.